Контакты

8-41143-41-501
ukdrmaya2015@mail.ru

678070 Республика Саха (Якутия) Мегино-Кангаласский улус, с.Майя ул.Героя Попова,35
Открыть контакты

Президент России В.В.Путин
Президент РС(Я) Е.А.Борисов
Мегино-Кангаласский улус
Госуслуги
Многофункциональный центр
Дети Азии
Социальные сети

Вам нравится наш сайт?

Рассылка новостей

Всего подписчиков: 0
Республиканский комитет
ПРОФСОЮЗА РАБОТНИКОВ КУЛЬТУРЫ РС(Я)
Министерство культуры РФ
Федерация профсоюзов РС(Я)
РОСРЕЕСТР
Федеральная служба гос регистрации, кадастра и картографии
:: ::

История театра

Майа5а I-кы колхуоһунай тыйаатыр.

ССРС народнай артыыьа Дмитрий Федорович Ходулов аатын сугэр Майа норуодунай тыйаатырын, кини айар улэтин, талааннаах боростуой норуот ортотуттан тахсыбыт артыыстарын тустарынан, ордук билигин биьиги ортобутугар суох дьону ахтан-санаан ааьар олус уустуктардаах буоларын бэлиэтиэххэ сеп. Уруккуну кэпсиир хаьыаттар саьарбыт сирэйдэриттэн биллэххэ, тыа сиригэр Саха театральнай искусствота сайдарыгар бэйэлэрин талааннарынан, ба5аларынан бастакы сэмэй хардыыларын онорбуттарын киьи убаастыы, ытыктыы, се5е да саныыр. Бу кинилэр ыллык тэлбит суоллара кэнээн, уьаан, ессе чэчирии сайдан, ен силистэнэн-салааланан, саха норуотун дирин историялаа5ын, терут культуралаа5ын дакаастаан, билинни саха театральнай искусствота аан дойду таьымыгар тахсар кыахтанна, кыа5ырда.

            Олох сайдыытыгар тирэ5ирэн, тыйаатыр искусствата тыа сиригэр киирэн, тэнийэн барбыта. Биьиги биир дойдулаахпыт, ССРС норуодунай артыыьа Василий Васильевич Местников тыа сиригэр тыйаатыр тэриллиитин биир бастакынан ке5улээччи буолбута. Ол курдук, 1935 сыллаахха кулун тутар 25 кунугэр партия Саха уобаластаа5ы комитета тыа сиригэр культурнай-сырдатар хааччыйыыны тупсарыы туьунан боппуруоьу кербутэ. Уураахха 2 сурун боппуруос бэлиэтэммитэ; бастакыта уус-уран самодеятельность труппатын тэрийии, манна бастыннары, талааннаахтарын талы, суумэрдээьин улэтэ барыахтаа5а, иккиьинэн, колхуостаах маассаны искусства5а чугаьатар сыаллаах, кеье сылдьар, ол аата нэьилиэнньэ5э сылдьар тыйаатыры тэрийии буолбута. Бу сыаллары ситиьэр инниттэн бэлэмнэнии улэ са5аланан барбыта. Манна биири ордук бэлиэтиэххэ, тыйаатыры тэрийэргэ, биьиэхэ Мэнэ-Ханаласка художественнай самодеятельность сабыдыала, енете олус улахан этэ. Кинилэр кемелеругэр тирэхтэнэн Догдоно, Доллу нэьилиэктэригэр колхуостаахтар бэйэлэрэ айбыт олонхолорун Н. Степанов (Ноорой) «Ала-туйгун», М. Барашков «Мулдьу Бе5е» олонхолорун Дьокуускайга, Саха тыйаатырыгар ситиьиилээхтик туруоран, улахан хай5абылы, биьирэбили ылбыттара. Уопсайынан да5аны, Ереспебуулукэ5э норуодунай тыйаатырдар сайдыыларыгар самодеятельность сайдыыта учугэй таьымы уескэппитэ.

                    1936 сыл от ыйын 17 кунугэр Саха АССР Совнаркома ити сыл бала5ан ыйын 1 кунуттэн Мэнэ-Ханалас оройуонун киинигэр Майа5а Бастакы государственнай колхуоьунай тыйаатыры аьар туьунан быьаарыы ылыммыта. Тыйаатыр Мэнэ-Ханалас, Амма, Ар5аа Ханаласоройуоннарын хабан улэлиэхтээ5э. оройуон дьоно-сэргэтэ бу дьоьун тэриллиини кэтэспит, кууппут курдук ере кете5уллуулээхтик керсубуттэрэ уонна кемелеьен, тэрийсэн барбыттара. Бу культурнай олох ере кете5уллуутэ. Дьиэ-уот тэриллиитигэр, база тэриллиитигэр тэрилтэлэр, туьааннаах да дьон кемелеьер, ейуур илиилэрин ууммуттара.

                    Россия культуратын утуелээх улэьитэ, наука доктора, профессор Уткин Ксенофонт Дмитриевич «Кес театрдар» (1992с.) диэн бэртээхэй кинигэтигэр «Тыа5а бастакы театр» диэн салаатыгар Майа колхуоьунай тыйаатырын туьунан очеркатыгар киьи эрэ сэргиир гына суруллубутун аа5абыт. Уруккуну диринник сырдатар информация кэмчитинэн, автор сорох ча5ылхай ахтыыларын, ордук артыыстар ааттарын-суолларын бу бэлиэтээьиннэргэ туьанарбытын бэлиэтиибит. К.Д. Уткин «Кес театрдар» кинигэтигэр А.С.Слепцов дневнигэр суруллубутунан тыйаатыр састааба маннык эбит:

                    Директор – А.С. Аргунов, режиссер – С.А. Григорьев, артистар: А.С. Попов, Н.И. Гоголев, В.М. Максимова, А.Е. Турантаев, Г.И. Жирков, А.А. Корнилов, А.С. Слепцов, В.И. Васильева, С.С. Копырин, Е.В. Софронов, А.В. Титова, Ф.Г. Неустроев, К.Е. Федоров, Н.И. Портнягин, Л.И. Владимиров уонна Матрена Иванова.

                   Майа5а колхуоьунай тыйаатыр тэриллэрин са5ана Саха тыйаатырыгар олохтоох тыйаатыр-студияны 20 эдэр киьи бутэрбит. Балартан 7 киьи: Р.Р. Корнилов, К.Е. Федоров, Ф.Г. Неустроев, А.Е. Слепцов В.И. Васильев, Е.В. Софронов, С.С. Копырин Майа5а анаммыттар, оттон Саха тыйаатырыгар улэлии сылдьар артыыстар – А.С.Слепцов,А.Е. Турантаев, В.М. Турантаев, В.М. Максимов, Н.И. Гоголев, А.В. Титова Майа5а улэлии тахсарга бэйэлэрэ тылламмыттар. Кинилэртэн Н.И. Гоголев профессиональнайсцена5а 13 сыл улэлээбит уопуттаах эбит.

                   Тыйаатыр Майа беьуелэгин хабыллар ортотугар 2 мэндиэмэннээх соц.культура дьиэтигэр олохсуйбута (Кэнники «Манчаары» кинотеатр этэ). Оччотоо5уга бу чугас эргин суох улахан тутуунан аа5ыллара. Тыйаатыр артыыстара бу кинилэр улэлииллэригэр анаммыт дьиэлэригэр сана спектакллары бэлэмниир кэмнэригэр тохтоон ааьаллара уонна спектаклларын Майа олохтоохторугар кердерен, сыаналатан бараннар нэьилиэктэргэ, ыаллыы оройуоннарга айанныыллара.

                   Артыыстар олохторун-дьаьахтарын булунан, санаалара кете5уллэн айар улэлэригэр ылсан барбыттара. Ол курдук хайа-уйэ атырдьах ыйын 22-23 куннэриттэн са5алаан туруоруохтаах пьесаларын аа5ыыга, бэлэмнэниигэ ылсан барбыттара. Оччотоо5у тыйаатыр састааба маннык эбит: директор – А.С. Аргунов, режиссер – С.А. Григорьев, артистар: А.С. Попов, Н.И. Гоголев, В.М. Максимова, А.Е. Турантаев, Г.И. Жирков, А.А. Корнилов, А.С. Слепцов, В.И. Васильева, С.С. Копырин, Е.В. Софронов, А.В. Титова, Ф.Г. Неустроев, К.Е. Федоров, Н.И. Портнягин, Л.И. Владимиров уонна Матрена Иванова. Айар састаап ахсаана кыра буолан олохтоох ыччаттартан дьо5урдаахтары талан ылан тыйаатырга улэлэтии практиката барбыт. Итинник суолунан Татьяна Сергучева, А.Попов, Н.Соловьев, Игнатьев, Амматтан Христофор Максимов, Устин Нохсоров Майа тыйаатырыгар улэлии кэлбиттэр.

                  1937-1938сс. Майа колхуоьунай тыйаатырын айар састааба балачча улааппыт. Уус-уран салайааччытынан И.С. Тимофеев, администраторынан Х.Т. Максимов, комсомол тэрийээччитинэн А.С. Слепцов улэлээбиттэр. Местком бэрэссэдээтэлинэн И.Н. Стручков талыллыбыт. Оттон Афиша5а сурулларынан:кылаабынай художник – А.И. Лукин декоратор – Н.М. Ефремов, костюмерша – Л.Л. Петрова, сценамашиниьа – Н.П.Григорьев эбиттэр. Артыыстар ахсааннарыгар: Н.И. Гоголев, В.М. Максимова, Д.К. Филиппов, А.Е. Турантаев, И.Н. Стручков, А.С.Слепцов, Р.Р. Корнилов, К.Е. Федоров, Ф.Г. Неустроев, Т.И. Сергучева, А.В. Титова, П.Д.Лазарева, С.С.Копырин, Н.И. Портнягин, Л.И. Владимиров, А.И. Тимофеев, Р.С. Никифоров, Н.И. Решетников, В.Л. Романов бааллар эбит.

                        Тыйаатыр артыыстара 1,5-2 ый гастролларга сылдьаллара. О5уьунан, атынан айанныыллара. Тыа кулууптара олус тымныылара. Айанныырга танас-сап да мелте5е. куруук аьа5ас халлаан анныгар сылдьыы, тымныы кулууптарга хонуу сорох артыыстар доруобуйаларыгар о5устаран олохтон эрдэ барыы тубэлтэлэрэ бааллара, доруобуйаларын туругунан улэлэриттэн тохтууллара да5аны.

                        Тыйаатыр бастакы быыьын Степан Ефремов «Хардыылар» диэн пьесанан аспыт. Керееччулэр бу постановканы иьирэхтик ылыммыттар. Манна 19 артыыс оонньообут. Онтон салгыы Медведев «Уоруйах» диэн пьесатын тылбаастаан туруорбуттар. Бу 2 пьесанан 19 киьилээх айар коллектив 10 атынан Майа-Таба5а-Бутэйдээх-Моорук маршрутунан, онтон салгыы Покровскайынан Булгунньахтаахха, Хачыкаакка, I Дьеппенне, II Тыыллыма5а, Хапта5айга сылдьыталаабыттар, ити курдук ат келенен 50-ча кеьу тэлбиттэр. Билигин маны санаатахха киьи се5ер, кинилэр тулуурдаахтарын, сыралаахтарын, театральнай искусство5а улахан бэриниилээхтэрин.

           К.Д.Уткин «Кес театрдар» кинигэтиттэн манныгы аа5абыт:

«Айар коллектив Майа сэлиэнньэтигэр постановка туруораары гынна5ына биирдэ тохтуура. 1937 сыл 5 маршрутунан 568 км атынан, 1304 км массыынанан айаннааннар куйаас - тымныы кубул5атыныын куустуьаннар сырыы бе5етун сылдьан кэлбиттэрэ. Ити дьыл 94 тегул постановка туруоран 38493 солк. убу киллэрбиттэрэ. Оччолорго билиэт сыаната улахан дьонно- 1 солк.50 харчы, о5олорго- 50 харчы этэ. Дьону хабыы былаана 115,4 бырыьыан туолбут. Майа тыйаатыра ити сылга суктэриллибит соруда5ын чиэстээхтик толорбута. Хаьан да тыйаатыр диэни кербетех, искусство диэни билбэтэх тыа сирин кытыы нэьилиэктэрэ киэнник хабыллыбыттара. Профессиональнай искусствоны пропагандалааьынна, нэьилиэнньэ культуратын урдэтиигэ тыйаатырга улэлээбит артыыстар 5 сыл устатыгар эдэр-чэгиэн саастарын бутуннуу анаабыттара. Саха тыйаатырын уьун историятыгар кылгас буолан баран кэрэ умнуллубат кэрчик итинник ааспыта».

1936-41сс. Майа5а бастакы колхуоьунай тыйаатыр улэлээн, нэьилиэктэргэ драматическай куруьуоктар улэлэригэр бэрт элбэ5и онорбута. А5а дойду сэриитин иннинэ а5ай Елечейге Н.И. Яковлев салалтатынан драмкуруьуок С.Омоллоон «Айаалын», «Кукур Ууьун», С.Ефремов, Н.Тобулаахап драмаларын ситиьиилээхтик туруортаабыта. Араас кэмнэргэ самодеятельность куруьуоктарыгар Д.Ходулов, Г.Игнатьев, Г.Колесов, И.Избеков, Я.Кычкин, Л.Сергучев, Х.Максимов, А.Попов, А. Новгородова курдук идэтийбит артыыстары тэнэ И.Яковлев, Г. Стручков, Е.Стручкова, Н.Захаров, П.Карамзин, Н.Григорьев, В.Лукин, С.Игнатьев, М.Петрова, В.Кривогорницын, М.Гоголев уо.д.а. уонунан самодеятельность талааннаах артыыстара оонньообуттара.

Колхуоьунай тыйаатыр со5отох спектээкиллэри эрэ туруорбат этэ, кини концера суох сатаммат идэлээ5э. Ол курдук гастрол аайы концерт программатын бэлэмнээн илдьэ сылдьара. Онуоха музыкальнай киэргэтиигэ И.И.Филиппов, С.И. Большев улахан утуелээхтэр. Артыыстар А.И.Попов, Х.Максимов, У.Нохсоров ханнык ба5арар концеры ураты киэргэтэллэрэ.

Сэрии иннинэ Майа тыйаатырыгар спектакллары талааннаахтык туруорбут режиссердар дьон, керееччулэр бол5омтолорун тардыахтарын тарпыттара, учугэй ейдебулу хаалларбыттара.

 

1936-1940 сылларга Майа тыйаатыра туруорбут спектаклара

С.А. Григорьев

С.Ефремов «Хардыылар»

Медведев «Уоруйах»

 

В.В. Местников

А.Софронов «Олох дьэбэрэтэ»

 

С.И. Тимофеев

С.Омоллоон «Куех кеппе»

С.Ефремов «Ини-бии», «Хобороос хоьооно»

А.Аччыгыйа «Ситим быстыыта»

П.Ойуунускай «Ыраахтаа5ы ыйаа5а»

 

К.Г. Гоголев

Н.Тобулаахап «Селькор Сэмэн»

Н. Неустроев «Куьа5ан тыын»

С. Ефремов «Киирик кэргэттэрэ»

А.Островскай «Не было ни гроша, да вдруг алтын»

 

Д.Ф.Федоров

С.Омоллоон «Айаал», «Кукур Уус»

М.Горькай «Тугэххэ»

 

Р.Р. Корнилов

С.Ефремов «Естеехтер»

 

Майа тыйаатыра оло5ун булан, айар улэьиттэринэн толору хааччыллан улэтэ таьаарыылаахтык баран испитэ, нэьилиэккэ улахан ытыктабылын ылан испитэ. Ханна да тиийдэллэр куутуулээх кунду ыалдьыттарынан буолбуттара. Ессее да салгыы сайдан улэлиир-хамсыыр, дьон биьирэбилин ылыахтаа5а. сэрии са5аламмыта. Онно ийэ дойду кемускэлигэр тыйаатыр эр дьоно тутуспутунан кэриэтэ фронна барбыттара. Тыйаатыр сабыллыбыта. Кыргыс кырыктаах толоонуттан тыйаатыр артыыьа А.С. Слепцов со5ото5ун эргиллибитэ.

Тыйаатыр сабыллыбытын кэннэ хаалбыт артыыстары Саха тыйаатырыгар кеьерен киллэрбиттэрэ, сорохторун сана аьыллыбыт Ньурба тыйаатырыгар кеме5е ыыппыттара.

 

Дмитрий Федорович Ходулов аатынан Майа народнай театра.

 

Сэрии са5аламмытынан сибээстээн Майа5а I-кы кеье сылдьар колхуоьунай тыйаатыр улэтин тохтоппутун да кэннэ, теье да ыарахан куннэр, сыллар турбуттарын урдунэн оройуонна олохтоох культура дьиэтин (РДК) артыыстарын куустэринэн тыйаатыр улэтин тохтоппото5о. кыайыы туьугар дьон санаатын ере кете5уугэ, тыылга таьаарыылаахтык улэлээн фронна кемелеьуугэ куус-кеме буолбуттара саарба5аламмат. Ол са5анаа5ы режиссердар нэьилиэнньэ5э туруорбут спектакларын маннык испиэьэктэн керуехпутун сеп:

 

1930-1940сс.

Р.Р. Корнилов

С.Ефремов «Естеехтер»

 

1943с.

И.Е. Тарабукин

А.Аччыгыйа «Патефонов»

А.И. Софронов «Иэччэгэй кэриэьэ»

С.Омоллоон «Куех кеппе», «Кукур Уус»

Суходольскай «Акаары»

 

1944-1949сс

А.Л. Попов

С.Ефремов «Ини-бии», «Иэс»

С.Данилов «Керсуьуу»

С.Омоллоон «Кукур Уус»

С.Ефремов «Киирик кэргэттэрэ»

А.Аччыгыйа «Оройуон»

В.Протодьяконов «Кемустээх тай5а5а»

 

1950с.

Ф.Ф. Потапов

А.Софронов «Таптал»

 

1951-1952сс.

Х.Т. Максимов

Муквани «Эдэр киьи»

Н. Островскай «Ыстаал хайдах хатарыллыбытай?»

 

1953с.

А.Л. Попов

С. Омоллоон «Дьурулуйар Ньургун Боотур»

 

1959-1964сс.

И.Г. Баишев

«Естеехтер»

С.Ефремов «Чуумпу кытыл»

С.Омоллоон «Айаал»

А.Софронов «Дьаданы Дьаакаып»

 

                        Ити курдук Майа5а РДК, 1959с. бастакы анал режиссер И.Г. Баишев ананан театральнай самодеятельность ессе куус-кеме ылан улэлээн-хамсаан барбыта. Энтузиаст, уус-уран самодеятельность актыыбынай кыттыылаахтарын - рабочай, интеллигенция аранатын куустэринэн театральнай искусствоны сайыннара, кэнэтэ турбута. Элбэхкеруулэргэ, фестивалларга, конкурстарга кыттаннар лауреат,дипломант, бириистээх миэстэлэргэ тахсан бэлиэтэнэн испиттэрэ. Ити тумугэр Майа5а театральнай самодеятельноска народнай ааты анатар туьунан кэпсэтии 1961сыллаахтан са5аламмыта. Оччо5о культура отделын сэбиэдиссэйинэн Н.П. Сидоров этэ.норуодунай тыйаатыры аьарга элбэх улэни-хамнаьы тэрийэн 1963 сыл олунньу 4 кунугэр Майатаа5ы театральнай самодеятельность «норуодунай тыйаатыр» атын ылбыта. Уус-уран самодеятельность кыттыылаахтара, энтузиастар кыттаннар улахан кемену онорон барбыттара: М.А. Гоголев, С.П. Игнатьев, А.Д. Афанасьева, В.С. Шарин, И.Н. Алексеев, С.Н. Баишев, Е.П. Захаров, Н.В. Сотникова, В.К. Никаноров, Н.М. Порядина, З.Н.Лукина-Винокурова, Г.П.Попова-Ершова, Н.Поисеев, Д.Сидорова, В.И. Кривогрницын, М.И. Киренская уонна кулууп, киинэ улэьиттэрэ бары кыттыбыттара.

1973с. олунньу 28 кунугэр Саха АССР Верховнай Советын Президиумун Ыйаа5ынан Саха АССР (Верховнай Советын Президиумун Председателин солбуйааччыта И.Попов, Саха АССР Верховнай Советын Президиумун секретарэ П.Иванов)Самодеятельнай театральнай искусствоны нэьилиэнньэ5э активнайдык пропагандалаабытын иьин Майатаа5ы народнай театры Бочуотунай Грамотатынан на5араадалаабыта.

1999 сыллаахтан «Сайдыы» Президенскай ситимигэр киирбитэ.

Тыйаатыр улэтин тэнэ сэргэ уус-урансамодеятельность куруьуоктара тэрээьиннээхтик улэлиир этилэрэ. Ункууну М.Н. Дмитриев, хору А.К. Дреганов, Г.О Куприянов, А.Е.Басыгысова, духовой оркестры Р.П. Попов салайаллара. Духовой оркестр инструменнарын «Сельхозтехника» холбоьугун управляющайа И.Ш. Мансуров коллективыгар атыылаьан туттарбыта. Харчы-уп олох кыра керуллэрэ. Онон сорох улэьиттэрин гастролларга сылдьан, араас маассабай мероприятиялары ыытан онтон хамнастыыллара. 1964 с. аан бастакы телевизоры булуммуттара, бу биир улахан сонун этэ, дьон киэьээ аайы мустан керер этилэрэ. Бу сыл сайыныгар уус-уран самодеятельность фестивалыгар Дьокуускайга улахан концерынан 17 киьилээх хомус ансамблынан кыттан Бутун Россиятаа5ы конкурс лауреаттарын аатын ылбыттара. Бу норуодунай тыйаатыр биирулахан ситиьиитэ этэ. Иван Гаврильевич С. Ефремов «Чуумпу кытылын», «Естеехтерун», С.Омоллоон «Айаалын», А.Софронов «Дьаданы Дьаакыбын» туруоран улэтин са5алаабыта. Бу драмалары театр сценатыгар урдук таьымнаахтык туруортаан керееччулэр биьирэбиллэрин ылбыта. Дьон тыйаатыр улэтин хай5ыыра, сэнээрэрэ.

Уеьээ Булуу кеье сылдьар театрыгар улэлээн баран А.Л.Попов дойдутугар Майа5а эргиллэн кэлэн 1964-1970 сс.народнай театр режиссерунан улэлээбитэ. Алексей Леонтьевич театр сценатыгар Л.Попов «Тубуктээх сынньалан», А.Васильев «Ырай оло5о», Н.Неустроев «Куьа5ан тыын», Куннук Уурастыырап «Албын килбиэ», А.Софронов «Олох дьэбэрэтэ», Николай Туобулаахап «Селькор Семен», В.Васильев «Саргы уонна Дуолан», Н.Заболоцкай «Кемустээх уруйэ», С.Омоллоон «Киьини туох киэргэтэрэ», Т.Сметанин «Лоокуут уонна Ньургуьун», Л.Габышев «Аба5а сулустара» уо.д.а. саха драматургиятын чулуу айымньыларын таьаартаабыта.

Алексей Леонтьевич сурун бол5омтотун биирдиилээн актердары суумэрдээьиннэ, кинилэр ханнык оруолларга ордук табыллан оонньуохтаахтарын, туох дьо5урдаахтарын, талааннарын уратыларын уерэтиигэ уонна тыл кууьун туттууга уурбута. Бу сылларга театр сурун артистара суумэрдэммиттэрэ. Театрга оонньоон артистар ууммуттэрэ.

Театрга Анна Афанасьева, Виктор Шарин, Михаил Гоголев, Семен Игнатьев, Петр Попов, Парасковья Птицына, Контвар Сыроватскай, Мария Лукина, Серафим Охлопков, Евдокия Макарова, Евдокия Степанова, Клим Кривогорницын, Василий Кривогорницын, Николай Оконешников-Никитин, Надежда Пермякова, Ирина Николаева, Николай Ефимов, Елена Захарова, Василий Решетников, Александра Санникова, Валерий Судико, Константин Спиридонов, Мария Петрова, Антон Зыков, Руслан Соловьев, Петр Охлопков, ЕвдокияСлободчикова уо.д.а бу кэмнэ улэлии кэлбиттэрэ, итиэннэ бэйэлэрин айар дьо5урдарын сайыннарбыттара. Кинилэр Саха драматургиятын бастын классиктарын А.Софронов, Н.Неустроев, С.Ефремов о.д.а. драмаларын араас оруолларыгар оонньоон, атын улуустарынан гастроллаан опыт атастаьыытын, театрдар бэйэ-бэйэ5э ыалдьыттаьыыны тэрийэри ситиспиттэрэ, артист быьыытынан ууммуттэрэ, керееччулэр билиниилэрин ылбыттара.

                        Артыыс, режиссер А.Л. Попов Майа норуодунай тыйаатырын артыыстара оонньуур кыахтара, талааннара уунуутугэр улахан суолу-ииьи хаалларбыт киьинэн буолар.

Тыйаатыр 3-с режиссерынан 1970 сыллаахха Майа народнай театрыгар Москва5а М.С.Щепкин аатынан театральнай училищаны бутэрбит артистка П.П. Адамова (Скрябина) режиссерунан улэлии кэлбитэ. Прасковья Павловна, Алексей Попов са5алаабыт утуе угэстэрин салгыы сайыннарбыта. Ордук актердар тус бэйэлэрин айар дьо5урдарын урдэтиигэ, гримы туттууга куускэ улэлээбитэ. Сурдээх элбэх артыыстары тумэ тардан о5отуттан кырдьа5аьыгар тиийэ оонньоппута гастроллары кыьыннары-сайыннары тэрийбитэ. Хаьан ба5арар сана киьи улэлии кэлиитэ сана суурээни киллэрэр, П.Адамова урукку репертуарга эбии С.Омоллоон «Ырыкыныап ыыспатыгар», «Киьини туох киэргэтэрэ», Р.Кулаковскай «Аан аьыллынна», С.Данилов «Урун уонна хара», Н.Заболоцкай «Кемустээх уруйэ», И.Алексеев «Ис биэтэс», М.Шолохов «Тиэриллибит кырыс», Прасковья Адамова Иннокентий Сергучетуун кыттыьан суруллубут «Ытык иэс», И.Находкин «Айдааннаах дьукаахтар», уо.д.а. пьесалары туруорбута. Прасковья Адамова улэлээбит (1970-77сс.) сылларыгар народнай театр балайда бе5ергетуллубутэ. Театр коллектива чугастаа5ы оройуоннарга гастролларга сыльдара. Театр улэьитэ, Саха АССР утуелээх артиьа Э.А.Бурнашев театр улэтигэр быьаччы кемелеьере.

             А.Л.Попов бэйэтин улэтигэр С.Омоллоон «Киьини туох киэргэтэрэ »спектакылы туруорыгар Саха АССР утуелээх артыыьа Георгий Парфенович Алексеевы, Т.Сметанин «Лоокуут уонна Ньургуьун» спектакылы туруорарыгар ССРС народнай артыыьа Дмитрий Федорович Ходуловы, Прасковья Павловна Адамова С.Омоллоон «Ырыкыныап ыыспатыгар» Суорун Омоллоону, Р.Кулаковскай «Аан аьыллынна» Реас Кулаковскайы, «Ытык иэс» Иннокентий Сергучеву ыныраннар артыыстары кытары билиьиннэрэн, кэпсэтиьиннэрэн айымньыны ситиьиилээхтик арыйан оонньулларыгар олук уурбуттара, тэннэ улэлэспиттэрэ, репетиция кэмигэр субэ-ама биэрбиттэрэ.

             П.П.Адамова режиссерынан айымньылаахтык улэлээбитэ. Кини туруортаабыт улэлэрэ керееччулэр улахан билиниилэрин ылбыта.

Майатаа5ы народнай театрга улэлээбит режиссердарынан буолаллар:

1977-1978сс. Режиссер Семен Софронов (С.Ефремов «Ини-бии»)

1978-83 сс. Варвара Павловна Терешкина (Л.Попов «Кундэли», Амма Аччыгыйа «Ситим быстыыта», А.Островскай «Энньэтэ суох кыыс», Н.Якутскай «Кемустээх уруйэ», И.Гоголев «Иннэ уутунэн», «Саллаат Сурэ5э», И.Алексеев «Сата», С.Ефремов «Лэкиэс»)

1983-1984сс. Режиссер Капитолина Ивановна Бурнашева (А.Софронов «Таптал», Амма Аччыгыйа «Ийэ дойдутун»)

Анатолий Петров И.Гоголев «Кыьыл буур5а аттаахтар», И.Сосин «Суппут кулуктэр», И.Алексеев «Ынырыа уйата», Аркадий Новиков, И.Находкин «Хабырылла Дьегуерэп», Н.Неустроев « Куьа5ан тыын», А.Дойду «Аьа5ас аан» пьесаларын, драмаларын сцена5а таьаарбыттара.

Анна Охлопкова Ф.Буляков «Эмээхситтэр эргэ тахсаллар», И.Семенов «Сонордьуттар», «Кутует», С.Омоллоон «Куех кеппе» комедияларыгар оло5уран «Туул» диэн, И.Сергучев, П.Адамова суруйууларыгар «Ытык иэс», А.Гаврильева «Дьуо5арыы», Н.Неустроев «Тар» спектаклы туруорбута.

Театр кэлин кэмнэрдээ5и улэтэ-хамнаьа культура туйгуна, режиссер Т.Р.Афанасьева улэтин кытары ыкса сибээстээх. Тамара Романовна театрга 1996 сыллаахха улэлии кэлбитэ. Бу кэлин сылларга театр сценатыгар олохтоох автор, поэтесса Антонина Гаврильева «Угэх тугэ5эр», «Тиьэх айан», «Санаам долгуннара» пьесаларын ситиьиилээхтик туруорбута. Эмиэ олохтоох автор Марфа Петровна Кривогорницына суруйбут «Оноьуу» пьесатын, олонхону инсценировкалаан аьа5ас халлаан аннаыгар туруорбута, У.Лисней «Кырасаабысса уонна Чучунаа», Т.Игнатьева бенфиьын, П.Тобуруокап «Тал-тап», В.Шекспир «Уодаьын», С.Козлов «Ыра санам хараабыла», В.В. Никифоров-Кулумнуур «Манчаары», о.д.а. туруорбута. 1997с. Дабаан алааска аьа5ас халлаан анныгар олонхону туруоран фольклорнай хайысханы арыйбыта. Бу хайысханан «Бэриэт Бэргэн», «Кун Эрэли», «О5о Туйгун» олонхону туруорбута.

2002-2005сс. Режиссер Захар Никитин («Куерэгэй» М. Обутова-Эверстова, «Таптал» А. И. Софронов, «Туул» А. Е. Кулаковский)

2005 – Дьулустан Марков («Апокалипсис», «Ньургун Боотур» П. А. Ойуунускай олоцхо)

2006-2008сс. режиссер Михаил Егоров («Кылбаа мацан кыталыктар» Далан, «Киьини туох киэргэтэрэ» С.Омоллоон, «Таптал ерегейе» К. Уурастыырап)

2008- Александра Скрябина (С. Омоллон «Атахха бакаайы, муоска чэнкээйи» , (Ырыкыныап ыыспата), «Киьини туох киэргэтэрэ» С.Омоллоон, «Дьоллоох олох» А.И. Алексеев, «Ол ыар сылларга», «Сэрии тулаайахтара» С.С. Марков «Дьэбдьиэй» кэпсээнигэр оло5уран, «Лоокуут уонна Ньургуьун» Т.Сметанин, «Дьуегэлиилэр» Н. Атласов-Телен, о5олорго остуоруйалар, сана дьыллаа5ы представлениялар уо.д.а. )

Кэлин кэмнэ улэлээбит режиссердар А.Л.Попов, П.П.Адамова, И.Г. Баишев са5алаабыт утуе угэстэрин тутуспуттара. Ол тумугэр саха драматургияларын А.Софронов, Н.Неустроев, С.Омоллоон, Амма Аччыгыйа, советскай кэмнэ драматургия5а бэйэлэрин чулуу кылааттарын киллэрбит С.Ефремов, И.Гоголев, Т.Сметанин, Н.Туобулаахап, И.Семенов, И.Алексеев, И.Находкин о.д.а. айыталаабыт бастын айымньыларын барыларын кэриэтэ театр сценатыгар туруорбуттара.

Майа народнай театра син биир атын коллективтар курдук бэйэтин актердарынан, кинилэр айар талааннарынан аатырар. Сылын аайы эдэр талааннар кэлэн улэлээн ааьаллар. Санаттан сана куус эбиллэр. Театрга са5аланыа5ыттан ылата барыта суустэн тахса киьи оонньоон ааста. Кинилэр истэригэр Валентина Федорова, Маргарита Максимова, Михаил Марсанов, Александр Попов, Полина Кулаковская, Василий Петров, Александра Егорова, Розалия Плотникова, Еремей Гоголев, Александр Андреев, Александра Николай Устиновтар, Василий Решетников, Евдокия Слободчикова, Михаил Слободчиков, Михаил Ефремов, Зиновий Игнатьев, Евдокия Решетникова, Валентин Макаров, Октябрина Калачева, Аполлон Емельянов, Феврония Луковцева, Егор Захаров, Константин Шарин, Константин Лукин, Артур Босиков, Александра Егорова, Yргэл Кривогорницын, Александр Алексеев, Марфа Кривогорницына, Мария Осипова, Семен Софронов, Семен Егоров, Светлана Лыткина, Зоя Шарина, Антонина Сотникова, Аскольд Кривогорницын, Кирилл Слепцов, Александра Сивцева, Анна Охлопкова, Аркадий Новиков, Егор Егоров, Тамара Скрябина, Игнат Попов, Анастасия Мучина, Иннокентий Куприянов, Николай Сергеев, Михаил Птицын, Софрон Афанасьев, Анастасия Сивцева, Светлана Карамзина, Николай Куприянов о.д.а. олус элбэх талааннаах артыыстар оонньуу киирбиттэрэ.

Театр сайдыытыгар улуус баьылыга В.В.Скрябин 1992с. Бала5ан ыйыгар 420 нуемэрдээхдьаьалынан театрга ССРС народнай артиьа Д.Ф.Ходулов аатын инэрии улахан суолталаммыта.

1998с. Ходулов аатынан народнай театр 35 сыла туолуутунан ситимнээн «Театр – норуот айар туьулгэтэ» диэн девизтаах республиканскай фестивалы ыытыыны ке5улээччинэн буолбуттара. Манна Чурапчы, Дирин, Суотту, Хатас, Черкеех, Дьеппен, Майа народнай театрдара кыттыыны ылбыттара. Фестивальга П.А.Ойуунускай аатынан Саха Государственнай академическай драмтеатра кыттыбыта.

                       Ненуе сылыгар эмиэ Майа5а народнай театр базатыгар «Урдэл» диэн ааттаах ыччат фестивалын ыыппыттара. Маныаха, илин энэр улуустарыгар улэлиир народнай театрдартан Таатта, Черкеех, Дирин, Суотту уонна Майа народнай театрдара кыттыбыттара. Майа народнай театра «Бастын режиссер», «Эр киьи бастын оруола», «Бастын светооформитель» диэн номинациялар хаьаайыннарынан буолбута.

2000 сылга Благовещенскай куоракка «Благая весть» диэн ааттаах идэтийбит театрдар аан дойдутаа5ы фестивалларыгар кыттан эдэр режиссер Дьулустан Марков туруорбут С.Ермолаев «Апокалипсис» спектаклынан кыттан фестиваль лауреатын аатын ылбыттара. Аан дойдуга биллэр урдук престижтээх фестивальга урдук ситиьиилээхтик кыттыы театр профессиональнай таьыма урдээбитин туьунан ча5ылхайдык туоьулуур.

Кэнники сылларга республика ыытар бары керуулэригэр, фестивалларыгар барыларыгар кехтеехтук кыттар.

1997с. Народнай театрдары республикатаа5ы керуулэригэр А.Гаврильева «Тиьэх айан», 1999с. «Билинни драматургия» диэн республика фестивалыгар С.Ермолаев «Танара» спектаклынан кыттан «бастын дебют» номинация хаьаайына буолбуттара.

Театрга улэлээбит хас биирдии директор, режиссер бэйэлэрин айымньылаах улэлэринэн, театр улэтигэр туьааннаах кылааты киллэрбиттэрэ чуолкай.

Майа народнай театрын кытары бутун олохторун биэрбит дьоннор ордук норуот ейугэр хаалан хаалаллар эбит. Холобур, Гоголев Михаил Афанасьевич, Кривогорницын Климентий Иванович, Кривогорницын Василий Иванович, Попов Петр Николаевич, Попов Алексей Леонтьевич, Адамова Прасковья Павловна, Афанасьева Анна Дмитриевна, Сыроватскай Контвар Контварович, Игнатьев Семен Петрович, Лукина Мария Дмитриевна, Шарин Виктор Спиридонович, Ефимов Николай Семенович, Новиков Аркадий Михайлович, Максимова Маргарита Михайловна, Охлопкова Анна Иннокентьевна, , Федорова Валентина Ивановна, Игнатьев Зиновий Иванович, Петров Василий Прокопьевич, Егорова Александра Васильевна, Гоголев Еремей Афанасьевич, Андреев Александр Кириллович, Устинов Николай Семенович, РешетниковВасилий Семенович, Слободчикова Евдокия Дмитриевна, Устинова Александра Михайловна, Плотникова Розалия Афасьевна, Скрябина Тамара Константиновна, Сергей Михайлов, Аполлон Емельянов, Николай Сергеев о.д.а. театр киэн туттар артыыстарын ааттыахха сеп.

                       Кинилэртэн бэрт уьуннук П.Н.Попов, К.И.Кривогорницын, К.К. Сыроватскай, М.А. Гоголев, С.П. Игнатьев, А.Д. Афанасьева элбэх сыл усталаах туоратыгар Майа народнай театрын сценатыгар сурун оруолу толордулар. Кинилэри керееччулэр артистарынан билинэн, бэрт ытыктабыллаахтык ахталлар.

                        Тыйаатыр 1966 сыллаахха улэ5э киирбит 300 миэстэлээх кулууп дьиэ5э улэлиир 1999 сылга Президенскэй ситимнэ киирбитэ коллективтар: Сынньалан киин, народнай хор, «Кеечеен-кере» мини-театр, ТЮЗ улуус киинигэр араас кэрэхсэбиллээх улэлэринэн биллэллэр

Майтаа5ы народнай хор туьунан теье ба5арар кэпсиэххэ сеп. Биир тумсуулээх, бигэ санаалаах коллектив уеруутэ, долгуйуута…

                       Майатаа5ы хор 1964 сыллаахтан улэтин са5алаабыта, итиэннэ, кун бугунугэр диэри улэлээн кэллэ. Араас кэмнэргэ М.П.Ксенофонтова, А.Е.Скрыбыкина, В.И Никаноров, В.С. Степанов хору салайбыттара. Майа эдэр ыччатын хас да келуенэтэ бу хорга ыллаан-туойан ааста. 1978 сылтан са5алаан, кэнники суурбэччэ сылга хору Хабаровскайдаа5ы культура государственнай институтун хоровой-дирижерскай салаатын бутэрбит Н.Н.Васильева салайар. Майа народнай хорун(народнай ааты 1981 сыллаахха ылбыта) кэнники сыллардаах ситиьиилэрэ Нина Николаевна аатын, улэтин кытта ыкса сибээстээхтэр.

Хоровой коллектив улэтин урдуктук сыаналаан элбэх бириэмийэлэри ылан, угус на5араадалары тутан уеруу-кетуу ерегейун билбитэ. Ол урдук сыанабыллар истэригэр икки Ленин орденнаах ССРС академическай Улахан театрыгар 1985 сыллаахха Кыайыы 40 сылын чиэьигэр ыытыллыбыт уус-уран самодеятельноьы Бутун Союзтаа5ы керуугэ «А5а дойду классикатын пропагандалааьын иьин» дипломунан на5араадаламмыта. Бу сылга Бутун Союзтаа5ы хоровой общесство ейдебунньук медалынан бэлиэтэммитэ. 1996 сыллаахха «Дьиэрэйдин, дьонум чуор куолаьа» народнай хоровой коллективтары республикатаа5ы керуу-конкурсугар бастакы миэстэни ылан бриллианнаах чороонунан на5араадаламмыта.

Коллектив билигин да5аны урукку тэтимтэн туспэккэ ыллыы-туойа сылдьар. 2008 сылга Майатаа5ы народнай хор 30 сыллаах убулуейун бэлиэтээтэ. Бу убулуейунэн ситимнээн «Ырыанан кынаттанан» народнай хоровой коллективтары республикатаа5ы керуу конкурсу тэрийдэ. Бу курэххэ «Гран-при» хаьаайынын аатын ылла.

1989 сылаахха «Кеечеен-Кере» мини кер-кулуу «Народнай» аатын ылбыта.

Культура дьиэтин директордара народнай театр директордарын эбээьинэьин толороллоро. М.Д.Петрова кэнниттэн РДК директордарынан 1966 сылтан са5алаан 1993 сылга диэри улэлээн кэлбиттэрэ:

Шарин Виктор Спиридонович – 1966-68 сс.

Абгалдаева Галина Ильинична – 1968-70 сс.

Верховцев Ким Романович – 1970-71 сс.

Бурнашев Эдуард Аркадьевич – 1971-71 сс.

Адамов Савва Алексеевич 1971-74 сс.

Спиридонов Константин Константинович 1974-75 сс.

Терешкина Варвара Павловна 1975-77 сс.

Птицын Михаил Федосеевич – 1977-81 сс.

Слепцов Кирилл Степанович 1980-81 сс.

Бурнашев Иван Кузьмич – 1981-85 сс.

Устинов Николай Семенович – 1985-86 сс.

Терешкина варвра Павловна – 1986-88сс.

Степанов Владимир Степанович – 1988-89 сс.

Атласов Василий Николаевич – 1989-90 сс.

Охлопкова Анна Иннокентьевна – 1990-92 сс.

Шарина Зоя Васильена – 1992-93 сс.

Лукина Мария Дмитриевна – 1993-2010 сс.

2010 с. Григорьев Спиридон Спиридонович директорынан ананан улэлии сылдьар.

Кэнники сылларга театрга эдэрдэр кэлэллэрин эдэр келуенэ5э театральнай искусствоны инэрэргэ анаан сана суурээннэри киллэрэн, ол курдук «Эдэр керееччу театры» тэрийэн маннай улус иьинэн кэнники зональнай республиканскай «Туос мааскы» фестивалы утумнаахтык ыытан дет.садтан са5алаан оскуола о5олоро, орто саастаахтар кэккэлэрэ элбээн иьэллэрэ киьини уердэр. Эдэр керееччу театра улэтин тумугунэн 2011 сыллаахха Саха республикатын «Народнай театр» урдук ааты сукпутэ.

Комментарии

диана - того кыратык суруйбаккыт?
Сб, 16 янв. 2016, 07:15:40 Ответить

Есть вопрос или комментарий?..


Ваше имя Электронная почта
Получать почтовые уведомления об ответах:

| Примечание. Сообщение появится на сайте после проверки модератором.

Соседние подразделы:
Структура ДНТ им.Д.Ф.Ходулова
Контакты
Новости
Наши достижения
Общение на сайте
бугун последний день все уже.. Александр 21 ноября 2016, 08:45 // МЭҤЭ КИИНЭ - Положение кинофестваля "Мэҥэ-Киинэ"

Здравствуйте я вот не до 20 го ноября отправить, мне только надо сделать монтаж, а до.. Александр 20 ноября 2016, 17:04 // МЭҤЭ КИИНЭ - Положение кинофестваля "Мэҥэ-Киинэ"

Здравствуйте я вот не до 20 го ноября отправить, мне только надо сделать монтаж, а до.. Александр 20 ноября 2016, 17:04 // МЭҤЭ КИИНЭ - Положение кинофестваля "Мэҥэ-Киинэ"

Дом народного творчества им.Д.Ф.Ходулова МО Майя.. Александр 12 апреля 2016, 09:38 // Структура ДНТ им.Д.Ф.Ходулова - Григорьев Спиридон Спиридонович

Утуе кунунэн! Театр толору аатын ыытыан дуо?.. Сергей Шарин 12 апреля 2016, 05:14 // Структура ДНТ им.Д.Ф.Ходулова - Григорьев Спиридон Спиридонович

Посмотреть все
Icon_feed
Облако меток
Трехмерному облаку меток необходим flash. Установить? Get Adobe Flash player
Посетители
Волонтеры-70
Музыка и культура
Музыка и культура
Музыка для всех
Музыка для всех
Независимая оценка услуг
КИНОЗАЛ "ДОЛООН"